پنجره شعر : حمید مصدق

چارطاقی 39

حمید مصدق

حمید مصدق در سال ۱۳۱۸ هجری خورشیدی در اصفهان دیده به جهان گشود . پس از پایان تحصیلات ابتدایی و متوسطه در زادگاه خود ،رهسپار تهران شد . لیسانس خود را در رشته ی حقوق قضایی از دانشگاه تهران گرفت و وکالت را بعنوان پیشه ی خود برگزید .او در حوزه تحقیق و تدریس نیز فعالیت داشت . مصدق در حوزه شعر و ادب دو رویکرد داشت : رویکرد عاشقانه و رویکرد اجتماعی . اشعار عاشقانه ی او ساده و صمیمی است . اشعار اجتماعی او نیز بن مایه های سیاسی مردم پسند را با خود داراست . در شعر او ابهام و پیچدگی دیده نمی شود . او درباره ی سروده های حافظ و اشعار عطار نیز تحقیق و تتبعات بسیاری داشته است . او با بسیاری از شعرای معاصر به ویژه مهدی اخوان ثالث محشور بوده ، و به ویژه به وی توجه خاصی داشته است . سرانجام در روز هفتم ماه آذر سال ۱۳۷۷ با سکته قلبی مصدق رخت از این جهان بست و در بهشت زهرای تهران در قطعه ی هنرمندان و دانشمندان آرام گرفت .
از آثار اوست : درفش کاویان یا کاوه ،آبی ،خاکستری،سیاه،در رهگذر باد،و منظومه .
در آغاز کارِ شاعری بعنوان شاعری مبتدی در انجمن های ادبی آن روزگار شرکت می جست . اشعار او بیشتر در مجلات هفتگی مثل فردوسی یا سپید و سیاه منتشر می شد . از ویژگیهای بارز اخلاقی وی به اجتماعی بودن او اشاره شده که به راحتی با دیگران ارتباط برقرار می کرد . شغل وکالت مصدق بعد از سال ۱۳۵۰ آغاز شد . او بعد از اخذ لیسانس ،فوق لیسانس خود را هم از دانشگاه تهران گرفت و در سمت استادیاری در مدرسه عالی مدیریت کرمان به تدریس مشغول شد . او تحصیلات خود را در مقطع دکتری نیمه تمام رها کرد و در سال ۱۳۵۳ بعنوان وکیل دادگستری در تهران مشغول به کار شد . بعدها در حرفه تدریس عضو هیئت علمی دانشگاه علامه ی طباطبایی شده و در دانشکده حقوق این دانشگاه به تدریس پرداخت و تا پایان عمر این حرفه را رها نکرد .
ازدواج مصدق با لاله خشکنابی برادر زاده ی شهریار شاعر معاصر در سال ۱۳۵۱ اتفاق افتاد که حاصل این ازدواج دو دختر به نام ترانه و غزل بود .
حمید مصدق با عده ای از شعرای اصفهان از جمله “هوشنگ گلشیری ” در سالهای ۳۹ و ۴۰ در اصفهان انجمن صائب را برپا کردند با این هدف که به شعر و داستان امروز بپردازند و از فضای سنتی فاصله گرفته و جهت جدیدی را در تحول ادبی شکل دهند .
وی از شعرایی بود که برای خودش مسئولیت قائل بود که شعر می بایستی نسبت به ناهنجاری های سیاسی و اجتماعی و زندگی بد توده های مردم معترض باشد .
شعر “درفش کاویانی ” در سال ۳۹ چاپ شد که درآن شاعر نشان می دهد سخن تحت تاثیر سیاوش کسرایی است جنبه رمانتیک و سیاسی شعر باعث استقبال نسل جوان نسبت به آن اشعار او بیشتر معنا گرا بود و کمتر به اصالت و زیبایی فرم و ساخت شعر پرداخته بود او نیز از ادامه دهندگان راه نیماست اما دلیل موفقیت او در آن سالها و نفوذ اشعارش در بین دانشجویان روزگار خودش وجود نوعی رمانتیسم سیاسی در اشعار او بود که نیاز روحی نسل جوان را بر طرف می کرد . تکه ی معروف : “من اگر بنشینم ،تو اگر بنشینی /چه کسی برخیزد ” ،نمونه شعر سیاسی رمانتیک است که مورد استقبال قرار گرفته بود .
منظومه کاوه یا درفش کاویانی زبانی روایی و اسطوره ای دارد که به قیام کاوه آهنگر می پردازد . راوی در آن به یاد کودکیش می افتد که مادر برای او داستان کاوه را تعریف می کرد . او در این شعر فریدون را حذف کرده است تا تصویر مردمی بودن نهضت و قیام را به شکل پر رنگتری نشان دهد . در این شعر وجود عناصر ملی و میهنی که به فرهنگ ایران باستان باز می گردد به شعر شکل اسطوره ای می دهد . منظومه ” آبی ،خاکستری ،سیاه ” در سال ۱۳۴۴ سالهایی که زمان پر افت و خیز شاعری سپری می شد سروده شد . در این مجموعه رنگ سیاسی اشعار پر رنگتر می شود . ” من اگر برخیزم /تو اگر برخیزی / همه برمی خیزند ”
این مجموعه منظومه ایست که گذر از دوره ای به دوره ای دیگر را نشان می دهد . بیداری سیاسی در این اشعار موج می زند .
وی در دهه ی ۱۳۴۰ با توجه به اوضاع نابسامان اقتصادی و اجتماعی ، و همچنین وابستگی سیاسی دولتمردان به غرب ،نوعی چهره ضد غربی را وارد حوزه اشعارش نمود ، که به تفکر عمیق اجتماعی با شعار بیداری و اعتراض دامن می زد ،درفش کاویانی متعلق به این دوره است و این فضا در شکل گیری آن بی تاثیر نبوده است .
وی منظومه “رهگذر باد” را در سال ۱۳۴۷ منتشر کرد ، در این مجموعه داستان پردازی ها رها می شود ،ولی رنگ اسطوره ای با شعر همراه است . افراسیاب و سهراب و رستم و … در آن ایفای نقش می کنند اوضاع سیاسی اجتماعی روزگار در شعر بازتاب دارند . این شعر هم مانند اشعار گذشته مصدق در دل خوانندگانش جای باز می کند .
این سه منظومه قبل از انقلاب ۵۷ سروده می شوند ، و اوضاع نابسامان آن دروه را به خوبی نمایان می سازند .
مجموعه ی از جدایی ها در سال اول پس از انقلاب منتشر می شود . این مجموعه شامل دو دفتر است که دفتر اول ادامه ی زبان همان مجموعه در رهگذر باد است . مجموعه دوم آمیخته با گریز و حسرت است و جفای زمانه . در این مجموعه ردپای جنگ هم دیده می شود .”سال های صبوری ” مجموعه ی دیگری از اشعار اوست که در سال ۱۳۶۹ منتشر شد .
آخرین مجموعه ی او “شیر سرخ ” است که در سال ۱۳۶۷ به چاپ رسید ،این مجموعه در بر دارنده سنت شعر وطنی اواخر دوره قاجار و اوایل دوره مشروطه با شکل شعر گونه می باشد .

 

یاسین بهمنی

نمایش بیشتر

مطالب مشابه

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *

یک × 4 =