فرهنگچارطاقی شماره دوازده

چه کنیم تا کودکان به خواندن اشتیاق داشته باشند؟

کودک و کتاب

زهرا جمشیدی*

بسیاری از خانواده­ها در کشور و همچنین شهر ما با فرهنگ کتابخوانی بیگانه هستند، از این رو کودکان نیز تحت تاثیر خانواده و محیط آموزشی خود با کتاب و کتابخوانی مانوس نبوده و کتاب خواندن از نظر آنان امری جذاب و جالب نمی­باشد.

اگر کودک احساس کند کتاب و خواندن بخشی از زندگی خانواده است و والدین برنامه کتابخوانی را در خانواده جز اولویت­ها قرار دهند، او نیز در این فضا کشش بیشتری به خواندن و کتاب پیدا می­کند.

حل معضل کتابخوانی و ایجاد رغبت به مطالعه و کتاب در کودکان و دانش آموزان تنها با تلاش یک ارگان در کشور امکان پذیر نمی­باشد و در واقع می­توان گفت این مهم نیازمند همراهی و تلاش واقعی و جدی از سوی آموزش و پرورش می­باشد. اختصاص ساعت کتاب و کتابخوانی، تشویق دانش­آموزان به مطالعه، توجه ویژه به کتابخانه­های مدارس با ایجاد آن در فضایی مناسب و با منابع در موضوعات گوناگون مرتبط با سنین مد نظر، ایجاد و احساس نیاز به مطالعه که می­توان به عنوان مهمترین محرک نام برد، با همراهی نهادی همانند آموزش و پروش امکان­پذیر است.

متاسفانه به علت عدم توجه به مطالعه در کودکان و دانش ­آموزان از همان سال­های نخست چه در خانواده و چه مدارس، باعث می­شویم که کودکان در حال حاضر و در آینده دانش­آموزان، دانشجویان و… در امور تحقیقی و پژوهشی خود به جمع­آوری مطالب از اینترنت بدون منابع و ماخذ معتبر و همچنین هیچ گونه تلاشی بسنده کنند که نتیجه این امر را بعد از اشتغال آنان در حوزه­های مختلف مشخص خواهد شد.

چه کنیم تا کودکان به خواندن اشتیاق داشته باشند؟

الگو بودن والدین، آنها می توانند با مطالعه چند صفحه کتاب در اوقات شبانه روز خود به ایجاد عادت کردن به مطالعه در کودکان و اهمیت آن در خانواده موثر بوده و این عادت را در سنین کم در آنها نهادینه کنند.

همراهی کردن کودک در خواندن تاثیر و اهمیت فراوانی در ایجاد شوق به مطالعه در کودکان دارد، سپری کردن زمانی مشخص برای کتابخوانی در کنار کودک، والدین کودک را به نگاه کردن و ورق زدن کتاب عادت دهند، قبل از مطالعه کتاب با نگاه کردن به جلد، صفحات، تصاویر و … درباره موضوعی که احتمال می­دهند در کتاب است با او صحبت کنند، زیرا این کار باعث می­شود که کودک تا حدودی قبل از خواندن بداند و حدس بزند که چه چیزی در آن کتاب نوشته شده است.

دسترسی آسان به کتاب­های جذاب، کم حجم و متناسب با سن و همچنین سایر مواد نوشتاری از جمله نشریات، روزنامه و …، آزادی انتخاب توسط کودک جهت کتاب متناسب با سن خود.

خلاصه ­گویی کتاب خوانده شده توسط کودک، از او بخواهید کتابی را که مطالعه کرده برای شما خلاصه­گویی کند، این امر به قدرت بیان کودک، قدرت تحلیل­گری او و همچنین ایجاد و تقویت حس اعتماد به نفس، ایجاد توانایی نقد و اظهار نظر در او کمک بسیاری می­کند. پرسش کردن درباره کتاب، محتوا و تمام آنچه درباره آن کتاب و موضوع برای او جالب بوده است، تشویق به کنش­گر بودن (سوال کردن) در زمان مطالعه، باعث درک بهتر و عمیق­تر کتاب­ به خصوص کتاب­های علمی و غیرتخیلی می­شود. اینکه کودک درک کند که می­تواند جواب برخی از سوالات خود را در کتاب یا تصاویر آن پیدا کند و یا حتی سوالات احتمالی خود را بنویسد و در متن کتاب به دنبال پاسخ مناسب آن بگردد (این مورد برای کودکان می­تواند لذت­بخش باشد).

والدین از کودکان بخواهند با صدای بلند برای آنها کتاب بخواند، هر چند که ممکن است کودک آرام، کند و با اشتباه و اشکالات زیاد کتاب را بخواند اما صبوری و تحمل والدین در گوش دادن به کتاب خواندن آنها باعث ایجاد انگیزه و همچنین تقویت یادگیری او می­شود.

هدیه دادن به کودکان بعد از مطالعه یک کتاب، نقاشی کردن از شخصیت­های داستانی کتاب توسط کودک که اکثر کودکان به نقاشی کردن رغبت و تمایل زیادی نشان می­دهند، نهی نکردن کودک از رفتن به سمت کتاب­هایی که در خانه موجود است، آموزش دادن کودکان درباره کاربرد خواندن.

در کنار مطالعه کتاب­های داستانی و تخیلی برای کودکان، مطالعه کتاب­های علمی و غیرتخیلی باعث یادگیری واژگان و مفاهیم جدید می­شود و ذهن کودک پرورش یافته و دید او نسبت به دنیا و محیط پیرامون خود بازتر و گسترده می­شود. سپری کردن زمان بیشتر برای مطالعه کتاب­های علمی جالب در کنار کودکان باعث پرورش کودکان کتابخوان می­شود.

بردن کودک به کتاب­فروشی و کتابخانه­ها و مراکزی فرهنگی مرتبط با این حوزه، در شهرهایی همانند فراشبند که متاسفانه از وجود کتاب­فروشی به تمام معنا که شامل انواع کتاب­ها با موضوعات گوناگون و در رده­های سنی مختلف و تازه­های نشر باشد محروم است، کتابخانه­های عمومی بهترین گزینه جهت آشنا کردن کودکان با محیطی مرتبط با کتاب می­باشد. خوشبختانه در چند سال اخیر نهاد کتابخانه­های عمومی کشور توجه ویژه و خاصی به کودکان و بخش کودک و نیازهای مطالعاتی آنها نموده است. از جمله اقدامات این نهاد در حوزه کودک را می­توان ایجاد بخش کودک در تمامی کتابخانه­های روستایی و شهری، تجهیز بخش­های نام برده به امکانات مختص کودکان، تامین منابع و کتاب متناسب با سنین آنها در موضوعات گوناگون، تشکیل کلاس­های قصه­گویی، کاردستی، کتابخوانی، نشست­های کتابخوانی ویژه این گروه از مخاطبین و همچنین انتخاب عضر برتر کودک در هفته کتاب و عضویت رایگان کودکان زیر ۶ سال، عضویت نیم ­بها کودکان ۶ تا ۱۴ سال را نام برد.

همانطور که پیش­تر هم بیان شد در جهت ایجاد عادت به مطالعه در کودکان و از سنین کم، تلاش و همراهی ارگان­های مرتبط از جمله آموزش و پرورش لازم و ضروری می­باشد.

والدین گرامی نیز به این نکته توجه نمایند که مطالعه و علاقه به کتاب­های غیردرسی کودکان آنها مانعی برای مطالعه و یادگیری کتب درسی نبوده بلکه باعث درک بهتر کتب درسی و عادت بیشتر به خواندن می­شود.

*کارشناس ارشد ادبیات فارسی ، کارمند کتابخانه فرهیختگان فراشبند

برچسب ها

مطالب مشابه

دیدگاهتان را بنویسید