زندگیچارطاقی شماره ده

سواد تربیتی – خانوادگی

(بخش آخر)

سواد تربیتی – خانوادگی

غلام عباس رحمانی*

مقدمه: در قسمت های قبلی به یکی از مهارت های ضروری و اساسی که سواد تربیتی خانوادگی نام گذاری شده بود، اشاره نمودیم،  در این راستا مباحثی را هر چند مجمل و مختصر، مطرح کردیم.

در این قسمت، سعی می شود نکات عمده و پایانی را در زمینه مذکور باطلاع خوانندگان علاقمند برسانیم. البته در این مقاله پایانی، از درگاه های ویژه و گسترده ای، باصطلاح، گل چینی نموده و به صورت شفاف تر و صریح تر و ساده تر آنها را منعکس می نماییم. انشاء الله که مورد رضایت حق تعالی و استفاده شما قرار بگیرد.

نکته: ۱- مهارت حل مسأله:

روان شناسان معتقدند در برخورد با مسائل سخت و شرایط دشوار زندگی، افکاری به صورت خودکار در ذهن انسان فعال می شوند که به آن گفتگوی درونی می گویند. این نوع گفتگوها می تواندهم مثبت و هم منفی باشد مثلاً:

من می توانم این مساله را حل کنم / من انسان توانمندی هستم / باید به دنبال راه حل مناسبی بگردم و من خیلی بدبختم / هرچه بلاست بر سر من نازل می شود / من به درد هیچ کاری نمی خورم و …

به هنگام برخورد با مسأله، اگر گفتگوهای درونی منفی در ذهن شما فعال شوند، شما نمی توانید به خوبی مسأله تان را حل کنید و ناتوانی در حل مسأله خود، باعث تقویت و تشدید افکار منفی و کاهش اعتماد به نفس می شود اما اگر گفتگوهای درونی مثبت در ذهن شما فعال شوند، شما می توانید مسأله خود را حل کنید. توانمندی حاصل از حل مسأله به شما قدرت می بخشد و احساس اعتماد به نفس را در شما تقویت کرده احساس اعتماد به نفس را در شما بالا می برد…

نکته ۲- مهارت خودآگاهی

یافته های علمی گواه آن است که بهداشت روانی از جمله مهم ترین نیازهای نسل امروزی است که برای تأمین آن لازم است فرد دقیقاً خود را بشناسد و بتواند دیگران و روابط آنها را درک کرده و روابط قوی تری با آنها ایجاد نماید. هیجان های منفی و استرس های روزمره خود را شناسایی کرده و آنها را تحت کنترل درآورد، به شیوه ای موثر مشکلات خود را حل کرده و تصمیم های مناسبی را اتخاذ کند.

تعریف خودآگاهی: آگاهی یافتن و شناخت اجزای وجود خود، شناخت اجزایی همچون خصوصیات جسمانی، احساسات، افکار و باورها، ارزش ها، اهداف، گفتگوهای درونی و نقاط قوت و ضعف خود.

احساس راضی نبودن از خود نشانه چیست؟ احساس راضی نبودن از خود، نشانه ای است که به فرد هشدار می دهد که نیازمند تغییر است. اصلی ترین و اساسی ترین بخش این تغییر با کار بر روی خودآگاهی شکل می گیرد.

این مهارت یکی از کلیدی ترین مهارت هایی است که هر فرد باید به آن مجهز شود. اینکه شما چه شخصیتی دارید، بیشتر اهل رفت و آمد با دیگران یا خلوت گزینی و …  مواردی دیگر از این نوع، همگی جزء خود شماست و گاهی این موارد شرط لازم برای ایجاد تغییر است. بهترین روش برای قوی کردن خودآگاهی آن است که یاد بگیریم از نقاط قوّت و توانایی خود استفاده کرده و نقاط ضعف مان را بهبود بخشیم.

مهارت ۳: مهارت نه گفتن را بیاموزیم و به فرزندان خود آموزش دهیم.

کودکان در سنین خاصی ویژگی‌هایی دارند که اندکی متفاوت از ویژگی های آنها در سالهای دیگر زندگی است. در حدود سنین ۵-۴ سالگی تمایل دارند، استقلال بیشتری داشته باشند.

در مقابل خواسته های دیگران مخالفت می کنند و به عبارتی از قول والدین لجبازی می کنند. این دوره سنی به سن نه گفتن معروف است. به طوری که رفتار معکوس به نحوی در اکثر عملکردهای کودک، دیده می شود و او به نحوی می خواهد بر خلاف خواسته والدین خود عمل بکند. این ویژگی ها بطور طبیعی در این سنین آغاز می شوند و می توان گفت تمرینات اولیه ای برای پیدا کردن مهارتهای مرتبط در سنین بزرگسالی هستند. مشابه این حالت را ما یکبار دیگر در دوره نوجوانی مشاهده می کنیم.

در این دوره سنی نیز فرد به ویژه نسبت به خواسته های والدین خود حالت مخالف و منفی کاری به خود می‌گیرد و تلاش می کند بیشتر مطابق با خواسته ها و نظرات خود عمل کند. این کار روشی برای نشان دادن حس استقلال در نوجوان است. با وجود اینکه این دوره ها به عنوان دوره های اختصاصی نه گفتن موفقند اما یادگیری نه گفتن در هر سنی امکان پذیر است، با توجه به اینکه جهت دهی ویژگی های فرد اهمیت قابل توجهی پیدا می کنند.

مهمترین علل «بله گفتن» به جای «نه گفتن» چیست؟

  • غافلگیر شدن
  • میل به راضی کردن دیگران و تأیید ایشان
  • ترس از ناراحت کردن دیگرزان و هماهنگی با بقیه
  • ترس از مجازات
  • احساس گناه
  • تلافی
  • نیاز به قدرت
  • از خودگذشتگی و …

به هر روی، خلاصه نماییم که مهم ترین راهکارها برای یادگیری این مهارت مهم عبارتند از: باید اعتماد به نفس خود را تقویت کرد و نه گفتن را با تمرین در مسائل جزئی تر تکرار کنید، به افرادی که قاطعیت و مهارت های خوبی در این زمینه دارند، دقت کنید و ویژگی های آنها را مورد توجه قرار می دهید. اطلاعات و آگاهی های خود را افزایش دهید و مهمتر اینکه به طرف مقابل بگویید اجازه بدهید در این مورد بیشتر فکر کنم و دو سه روز دیگر جواب شما را بدهم و …

والسلام

*دکترای جامعه شناسی، مدرس دانشگاه ودبیرآموزش وپرورش فراشبند

برچسب ها

مطالب مشابه

دیدگاهتان را بنویسید

همچنین ببینید

بستن