سازندگیچارطاقی شماره ده

زلزله کرمانشاه

سعید زارعی
سعید زارعی*

نقشه بالا بیش از ۱۵۰۰ زمین لرزه یک سال اخیر کشورمان ایران را نشان می دهد.

نقشه ترسناکی از هجوم زلزله های بیشماری که پوسته ایران زمین را کیسه بوکس ضربه های بیشمار خود کرده اند. این ضربه ها در گذشته نیز ایران ما را آماج هجوم خود قرار داده بودند، روزی مُشتی به نخلستان های بم زد و روزی دلاوران جنوب را در کاکی بوشهر نواخت، دیگر روز ورزقانِ آذرآبادگان را سیاهپوش کرد و امروز یلی از دیار پهلوانان کرمانشاه تسلیم قدرت زمین شد. برای ایشان آرزوی شکیبایی و برای خودمان آموختن را آرزو می کنم.

از سال ۱۲۸۸ میلادی در زلزله های بزرگ کشور، بیش از ۱۳۵ هزار کشته، صدها هزار زخمی و میلیاردها دلار هزینه مالی بر ما تحمیل شده است. فلات ایران بر روی کمربند زلزله آلپ- هیمالیا قرار گرفته است و به طور میانگین هر ۱۰ سال یک زلزله ویرانگر را تجربه کرده است. حدود ۸۰ در صد از پوسته ی ایران مستعد زلزله است و هر لحظه بیم فروریختن گوشه ای از آن می رود.

وجود آب در کوهپایه ها که محل عبور گسله هاست موجب افزایش جمعیت در این مناطق شده است و همین موضوع کشور ما را خطرپذیرتر کرده است.

زلزله ازگله کرمانشاه در ۱۲ نوامبر ۲۰۱۷ (۲۱ آبان ۹۶) در مرز ایران و عراق با بزرگای ۷.۳ در شمال غرب ایران (۲۲۰ کیلومتری شمال شرق بغداد، عراق) در نتیجه گسلش مورب تراستی در اعماق متوسط (حدود ۲۵ کیلومتری) رخ داد. سازو کار ژرفی نشان می دهد که زلزله از نوع فشاری و در یک گسل با شیب زیاد رخ داده است. کانون زلزله خوشبختانه در مرکز شهر های قصر شیرین و سرپل ذهاب یا سایر شهر های با تراکم جمعیتی زیاد نبوده است و اگر در مراکز شهرها می بود می توانست فاجعه غم انگیزتری رخ دهد. در مرز برخورد ورقه ی عربی به ورقه ایران در شمال غرب ایران،  گسل های زاگرس مرتفع و گسل جبهه کوهستان مرکزی به هم می رسند و پهنه ی گسلی فعالی را شکل می دهند که سالیانه ۲۶ میلی متر به سمت شمال حرکت می کند. گسل های کوچکتر مثل گسل ذهاب نیز در منطقه وجود دارد که می تواند عامل زلزله اخیر باشد اما هنوز مطالعات ادامه دارد و به روشنی نمی توان گسل مسبب این زمین لرزه را مشخص کرد. زاگرس به تعداد زلزله های زیاد و بزرگی کم تا متوسط شهرت داشته است و زلزله هایی با این بزرگی به ندرت اتفاق افتاده است.  در صد سال گذشته در شعاع ۲۵۰ کیلومتری  این زمین لرزه، ۴ زلزله دیگر با بزرگای ۶ یا بیشتر اتفاق افتاده است که نشان دهنده ی فعالیت زمین ساختی زیاد این منطقه می باشد. پس لرزه ها احتمالا تا آرام گرفتن زمین حدود چند ماه ادامه خواهد داشت و این امری طبیعی است اما به دلیل آسیب پذیر شدن ساختمانها هر کدام از این پس لرزه ها نیز می توانند به نوبه خود خطرناک باشند. در این زلزله ۳۰ برابر بیشتر از زلزله ی بم انرژی آزاد شده است. قدرت یک زمین لرزه ۸ ریشتری به اندازه حدود ۶۰۰۰ بمب هیدروژنی و یک زلزله ۱۰ ریشتری می تواند کل کره زمین را تا چند ساعت بلرزاند.

همواره بعد از فجایع اینچنینی بازار شایعات داغ خواهد شد که قریب به اتفاق آنها هیچ سندیت علمی ندارند و بهتر است به آنها بی توجه باشیم. به نظر می رسد این زلزله ربطی به زمین لرزه های دیگر در مناطق دورتر مثل تهران، تبریز یا شیراز ندارد و شایعاتی که در شبکه های اجتماعی مطرح می شود بدون سند علمی است و بهتر است از اشاعه آنها بپرهیزیم. همواره خونسرد و آرام باشیم ولی هوشیار! ایمن سازی و مقاوم سازی کنیم و به قول ژاپنی ها “زلزله هرموقع خواست بیاید ما باید آماده باشیم”.

در پایان مراقب باشیم زلزله نه جای تسویه حساب سیاسی است نه سوژه ای برای جک ساختن. عکاس ها خوشحالند که عکس هایشان از کودک های زیر آوار تیتر رسانه ها می شود، شاعران شعرهایشان احساسی تر می شود و فرصت طلبان و غارتگران شکم هایشان فربه تر. اما کوله بران کُرد و سیه چردگان شُنبه همچنان زیر آوارند. عصای موسی و دم مسیحایی هم در کار نیست بهتر است درس بگیریم، مقاوم سازی کنیم و زیستن در عمق فجایع خاورمیانه را بیاموزیم که هُم اکثرهم لایدرکون … 

 * دکترای زمین شناسی

برچسب ها

مطالب مشابه

دیدگاهتان را بنویسید

همچنین ببینید

بستن