×

منوی بالا

منوی اصلی

دسترسی سریع

اخبار سایت

true

ویژه های خبری

true
    امروز  شنبه - ۲۷ آبان - ۱۳۹۶  
it is true
true
false

توسعه پایدار فراشبند برمبنای طرح آمایش سرزمین

ابراهیم کاوسی

مهندس ابراهیم کاووسی

دیر زمانی نیست که واژه پر طمطراق “توسعه “ترجیع بند نوشته ها وسخنان نخبگان اجتماعی، اقتصادی و مسئولین اجرایی شده است و بلافاصله در ذهن مخاطب مظاهر مدرنیته از قبیل ساختمان های مجلل،صنایع بزرگ وآزادراه های عریض متبادر می گردد و آن بیانگر فراگیر شدن و جا افتادن شکل سخت افزاری، فیزیکی و کالبدیش می باشد که رویه ی سطحی توسعه است و در اصل همان”پیشرفت” است نه توسعه. برون داد این برداشت از مقوله توسعه به دنبال کسب «درآمد » و کمی خواهد بود که نهایت می تواند آسایش را برای جامعه بوجود آورد.

اما رویه زیرین و بنیادی توسعه همان توسعه ذهنی و رفتاری است که سرمایه های اجتماعی که پیشران توسعه پایدار است را خلق و به جریان می اندازد و به جای درآمد به دنبال کسب “دستآورد” و کیفیت می باشد که برای جامعه دارای ارزش و ماندگار خواهد بود. این نگرش از توسعه آرامش و رضایت را برای مردم به ارمغان می آورد.

توسعه دارای مفاهیم فربه و فراخی است که دقیق ترین آن ؛ به توانایی یک جامعه  در به کار گیری متناسب همه ظرفیت ها و سرمایه های خود بر مبنای مزیت های فرهنگی ، تاریخی و طبیعی اطلاق می گردد.صفت “پایدار”  که معمولا به دنبال و همراه توسعه می آید به معنای “قرار داشتن هرچیزی به جای خود” ،” به جای خود بودن ” و “بجا بودن” می باشد  که با مقوله فربه دیگری یعنی «عدل » هم معنا می گردد ،چنانکه ملای رومی سروده است :

عدل چه بود وضع اندر موضع اش            ظلم چه بود وضع در نا موضع اش

از این منظر عدل و پایداری هم نشین و مترادف میشوند و توسعه بدون پایداری درردیف ظلم قرار میگیرد مثال امروزی آن ساخت صنایع آببر (مثل ذوب اهن اصفهان) به جای مجاورت دریا در مناطق کویری است که بحران های زیست محیطی و پیامدهای نگران کننده اجتماعی را دامن زده است.به هر حال از سال ۱۳۳۵با پر رنگ شدن نقش پول نفت در بودجه کشور متاسفانه توسعه درون زا و بومی به حاشیه رفته و توسعه دستوری و از بالا به پایین –عمودی-مرسوم گردیده است و ناپایداری های زیادی برجای گذاشته است که هرچند ممکن است در کوتاه مدت برای عده ای محدود “نان” داشته باشد ولی در دراز مدت”آب” را از لبان تفتیده سزمین مان خواهد ربود.

پس چه باید کرد؟؟

پاسخ دردوکلمه خلاصه شده است “آمایش سرزمین” که ترکیبی از سه عامل جغرافیا (محیط)،انسان و منابع(اقتصاد) به منظور بهرمندی بهینه از فعالیت ها و امکانات اقتصادی و اجتماعی کشور می باشد و راه نیل به توسعه پایدار جز این مسیر، راه همواری دیگری نخواهد داشت.

پس برای توسعه پایدار می بایست سرزمین مان را بشناسیم ، بدانیم کجاست ، مردمان مان را بشناسیم و بدانیم که هستند ، چرا که ایرانیان در طول هزاران سال زیست خردمندانه وانس دراز آهنگ با سرزمین خود به تدریج به سطحی از دانایی رسیده اند که چگونه با استفاده از منابع بالقوه و مستور و رعایت اندازه ی متغیرهای مختلف جغرافیایی بدون بر هم زدن تعادل سامانه  زیستی ، بساط زندگی خود را  بگسترانند و تهدیدات اقلیمی را به فرصت هایی برای زندگی توام با آرامش و آسایش تبدیل نمایند.بر مبنای این شناخت و درک وثیق ، دقیق و عمیق از سرزمین مان است که برای توسعه پایدار آن برنامه ای درون زا و بومی که از دل طرح آمایش سرزمین بیرون میآید قابلیت تهیه و تدوین  دارد.

مثال ها از رویارویی حکیمانه انسان  ایرانی با محیط  پیرامونی اش فراوانند؛

  • مردمان کویر برای رهایی از بادهای خشک موسمی وگرمای طاقت فرسا با انداختن طرحی نو در معماری و به کارگیری فنآوری بادگیر نسیمی خنک و دل انگیز را در خانه و کاشانه خود جاری نمودند.(شناخت تدریجی از محیط و تبدیل تهدید به فرصت).
  • فرمانده روسی در جریان جنگ ایران و روس در زمان قاجار می گوید تا زمانی که عباس میرزا بر اساس الگوی عشایری (الگوی بومی ایران ) با من می جنگید من نمی دانستم چه باید بکنم اما زمانی که ارتش منظم و مطابق با الگوی اروپایی درست کرد من فهمیدم چطور می توانم او را شکست بدهم.(بی توجهی به الگوی بومی و تقلید کورکورانه از غیر)
  • خالد بن ولید که از سوی هشام خلیفه بنی امیه حاکم عراق(بخشی از ایران آن زمان) شد از او خواست که بر روی دجله در جایی که مناسب تشخیص داده بود پلی احداث کند هشام نوشت: اگر این کار شدنی بود دهقانان ایرانی کرده بودند.خالد بن ولید اصرار کرد هشام به شرطی پذیرفت که اگرپل خراب شد هزینه آن را هشام بر عهده بگیرد و همینطورهم گردیدودراثر سیلی پل خراب شد و… .( توسعه خردگرایانه ایرانیان براساس شناخت عمیق شان از سرزمین)
  • در کتاب تاریخ اتابکان ، شاه شجاع که حافظ در اشعارش نیزاز او نام برده است شهر بم را برای فرزندش چنین معرفی میکند: بم دروازه ایران و هندوستان. ( لحاظ نمودن مزیت های استراتژیک سرزمینی برای توسعه )

اما برای فراشبند

پیش درآمد و نقشه راه توسعه فراشبند نیازمند مطالعه و تحقیق درباره گذشته های این سرزمین، مردمانش، موقعیت جغرافیایی، توانمندیهای بالقوه طبیعی و ذاتی و شناخت تهدیدات فراروی آن است تا بر مبنای آن، چهار چوب توسعه پایدار فراشبند با در نظر گرفتن نوآوری ها و عناصر و مولفه های دنیای جدید تدوین گردد و هرگونه کپی برداری از طرح های حتا موفق مناطق داخل و خارج از کشور برای سرزمین دیگر «کاریکاتور»توسعه خواهد بود که به دلیل ناهماهنگی و ناهمخوانی عناصر آن با متغیرهای محیطی دردراز مدت نه تنها باری از دوش جامعه پیرامونی برنخواهد داشت بلکه وبال گردن آن منطقه نیز خواهند شد ، همانند سدگتوند در خوزستان که سامانه پیوسته آبی را بهم زده و فاجعه زیست محیطی پدید آورده است واین مواجه ضد توسعه ای و نابخردانه موزه عبرتی برای آیندگان باقی خواهد گذاشت.

مخلص کلام اینکه توسعه شهرستان فراشبند می بایست همچون قصب ، خرما و حتی بادمجان فراشبند عطر و طعم منحصر به خود فراشبند را داشته باشد و این ممکن نیست جز حرکت بر محور توپوگرافی(نقشه) فرهنگی ، تاریخی و جغرافیایی فراشبند که همان طرح آمایش شهرستان است و نتیجه آن پی ریزی “توسعه مدل فراشبندی” خواهد بود که با توسعه مدل فیروزآبادی و کازرونی هم پوشانی خواهد داشت ولی وجه تمایز زیادی نیزدارد .

تانظر شما چه باشد؟

true
true
true
true

شما هم می توانید دیدگاه خود را ثبت کنید

√ کامل کردن گزینه های ستاره دار (*) الزامی است
√ آدرس پست الکترونیکی شما محفوظ بوده و نمایش داده نخواهد شد