تئاتر و اجزای آن در بازیگری

تئاتر واجزای آن دربازیگری

مهدی محمدی * | فرایند نمایش را به اعتبار نحوه نگرش آن از دو دیدگاه کارگردانی و بازیگری می توان مورد بررسی قرار داد. آنچه در این گفتار پایه کارگردانی حرفه ای می باشد اجزای تشکیل دهنده بازیگری است.

آنچه از پی خواهد آمد بیشتر تاملی است درباب عناصرتشکیل دهنده این حرفه (بازیگری)، در دید عام بسیار ساده ولی هرچه به صورت تحقیق به پیش می رویم بازیگری در زمره شغل های سخت قرار می گیرد.

نمایش در وسیعترین مفهوم خود برد و عامل حرکت و صدا استوار است، این هر دو درطول زمان، پابه پای هم پیش آمده و تاثیراتی بر یکدیگر گذاشته، تحولاتی راگذرانده اند. زمانی یکی بر دیگری تفوق یافته و در شرایطی دیگر عکس آن مصداق پیدا کرده است.

درگذر پستی و بلندی های فراوانی که نمایش طی آن هستی خویش را قوام می بخشد و آیینه ای تمام نما از رفتار وکردار آدمی می گردد، چه بسیار شایبه هایی که بر دامنش می نشیند ولی به مرور زمان با صیقل طبع زیبا پسندان واندیشه والای متفکران رنگ بد ذوقی و ننگ کژ اندیشی از آن زدوده می شود، عناصر بدیع ولمعان متعالی اش درهم می آمیزد. از هر قوم وعشیره ای خصیصه ای وام میگیرد و درگردش درنگ ناپذیر خود از سرزمینی به سرزمین دیگر برجوهری بی همتا دست می یابد. حال در جست وجوی ریشه های نمایش و بازیگری و تفکیک عوامل آن بی گمان نیازمند آنیم که به رغم شناختی کلی و درک متعارف از نمایش و بازیگری تعریفی نسبی از آن به دست آوریم تا بر بنیاد آن به تجزیه وتحلیل موارد مختلفش بپردازیم و مقام هر جزء را در ارتباط با سایر اجزا بسنجیم و تاثیر متقابل آنها را بر یکدیگر مشخص کنیم.

کار با بازیگر: فرانسیس هاچ درکتاب تحلیل ارتباط شناس و سبک ، کارگردانی را به معنای کار با بازیگر میداند کار با بازیگر یعنی اعتماد سازی و رفع تنش بین بازیگران با هم و بازیگران با کارگردان استفاده از توانایی های بدن و بیان بازیگران به عنوان تنها ابزار آنها و سمعی در پرورش آن کمک به تصویر سازی توسط بازیگران درک نیازهای بازیگر و پاسخ دقیق و به موقع به آن و در نهایت حفظ تعادل بین تشویق و توبیخ میباشد. همچنین از نظر گرتفسکی، بازیگر آفرینش است چرا که به ادبیات زندگی می بخشد او باید همانند یک جادوگر باشد و تماشگر را به سوی تئاتر بکشاند. البته او نمیخواهد اهمیت ادبیات نمایش را نادیده بگیرد. لیکن وجودش فی نفسه است. هرکسی میتواند نمایشنامه های شکسپیر را بگیرد و آنها را بخواند.

حرکت: تئاتر به معنای حرکت است گاهی این حرکت در دل واژه ها و تنش به وجود آمده از معنای کلمات تعریف میشود وگاهی حرکت به معنای کمپوزیسیون یا ترکیب بندی است که دراین حال با تقسیم صحنه به سه قسمت عقب، جلو ، وسط و چیدمان آن به لحاظ رنگ، نور و بازیگر تعریف میشود مجموع این معنا در واژه میزان سن تعریف شده است که اکشن و ری اکشن بازیگر همه طراحی های رویداد دراماتیک را میتوان در آن جا داد. گاهی فقط یک حرکت رو به جلو برای رسیدن یا پایانی رو به عقب برای امتناع همه این مفهوم را بردارد.

هر بازیگر باید قادر به انجام برخی حرکات پایه مانند راه رفتن ،چرخیدن، زانو زدن و خم شدن ایستادن ودویدن باشد. اما بازیگر نمایش کودک و نوجوان باید علاوه برحرکات فوق بتواند کارهای مثل پریدن حمل بازیگر دیگر مانند آن را انجام دهد. مطمئنا انرژی و خلاقیت ستیزی میطلبد. اجرای نمایش در حقیقت تبدیل متن نوشته شده به عمل ورفتار است.

مشکل اصلی اکثر بازیگران نوجوان و بزرگسال این است که اغلب به طور مشخص و هدفمندی برای آماده سازی بدن آموزش ندیده اند. آنها زمان زیادی را به حفظ متن و گفتارها اختصاص میدهند و از شخصیت پردازی و تحلیل متن و یا تصویر هایی که می توانند با بدن خود روی صحنه بسازند غافل می مانند. همین مسئله باعث میشود گاهی برخی از عوامل اجرایی مانند لباس وتن پوش علیرغم صرف هزینه زیاد کارایی لازم رانداشته و حق مطلب را ادا نکنند.

بیان: دو اصل اساسی برای بیان، تولید صدا وشکل دادن به آن میباشد. صدای خوب باید روان، دلنشین و بدون خش باشد. بیان خوب باید دارای ضرباهنگ مناسب بوده و راحت و بدون استرس ادا گردد. هنگام صحبت کردن نباید دم و بازدم احساس شود و در نهایت این که صدا باید راحت شنیده شود و باعث آزار شنونده نگردد.

شکل دهی به صدا یا صداسازی از هماهنگی حرکت لب، زبان و دندانها حاصل می شود. اگر یکایک حروف به شکل سلیس و روان بیان شود جملات نیز به روانی و رسایی ادا گردد.

صدا از ۹ عنصر متمایز تشکیل شده است. کارگردان باید با در نظر گرفتن این عناصر نه گانه به صدای بازیگر خود گوش داده و از او بخواهد به بهترین نحو از صدای خود استفاده کند.

 موارد زیر درتشخیص مشکلات بیان به شما کمک میکند:

۱- اوج صدا ← ارتفاع صدا بالاترین شدت صدا

۲- آهنگ کلام ← بالا وپایین اوردن صدا

۳- برد صدا ← فاصله بین پایین ترین حد صدا و اوج ان

۴- تن صدا ← کیفیت صدا شامل زنگ وطنین صدا

۵- طرز بیان ← تلفظ واضح حروف وکلمات

۶- ضرب آهنگ ← جریان، سرعت و روانی کلام شامل تاکیدگذاری، مکث، اوج و فرودها

۷- لهجه ← روش بیان لغات ، روش خاصی که با ان لغات تلفظ میشود

۸- حرارت و انرژی بیان ← قدرت وتاثیر احساسات درونی برروی بیان

۹- رسایی← قدرت پرتاب وانتقال کلمات

ریتم: کارگردان مانند یک پزشک حاذق بایستی لحظه لحظه نبض یک نمایش یاهمان ریتم اثر را بسنجد. در هر لحظه که به نظر او اثرش خسته کننده نشان داد بلافاصله به داد آن برسد و رفع عیب کند، پیتر بروک (کارگردان نمایش) ضمن تاکید براین نکته می گوید در اهریمن واقعی همان ملال وخستگی است. ریتم درست یعنی اینکه درهیچ لحظه ای ازتئاتر خودمان رابه اندیشه های مالی وفرهنگی فریب ندهیم وبدانیم وقتی سرگرم کنندگی را ازدست بدهیم دیگر چیزی برای ارائه نداریم.

منظور از سرگرم کننده نمایش دارای بینش و شخصیت پردازی دنبال کردن یک تفکر باشد نه دست زدن به کارهای لوس و فارس و…. که خود یک حماقت و ضربه زدن به اصل تئاتر است.

وحدت: مهم تر از وحدت های سه گانه زمان و مکان و موضوع در یک اثر نمایش وحدت و هم خوانی اجزا است.

بگذارید مثالی بزنیم اگر دریک صفحه سفید چند فلش غیرهم جهت در اطراف و به چند طرف صفحه اشاره کند شما متوجه تاکید برروی هیچ معنایی نمیشوید به عبارتی جمع برداری اثر شما نامشخص است. مثلا کارگردان از طراحی و سبک ویژه ای استفاده می کند درحالی طراحی صحنه چیز دیگری را می گوید یا بازیگر بدون توجه به طراحی کارگردان فقط سعی در به رخ کشیدن خودش دارد. کارگردانی یعنی فهم دغدغه همه اعضای تیم برای نیاز به نشان دادن خودشان و تنظیم تمام رفتار گروه برای دست یافتن به یک مفهوم از پیش طراحی شده است. وظیفه دست اندرکاران نمایش این است که با بررسی مداوم وحرکتهای جوامع بشری وبرخورداری از پیشرفته ترین نظریه های موجود به تجزیه وتحلیل جامعه خود بپردازند. مسیرحرکت ان را دریابند و نیروهای پیشرو و بالنده را در اعتلای مقام ومنزلت آدمی وپاسداری از شئون انسانی یاری دهند. باشد که از این راه البته به دور از اوهام خرافی وبرمبنای حقایق تجربه شده علمی ومنطقی عصر حاضر نمایش بار دیگر جایگاه رفیع اسطوره ای خود را میان سایر پدیده های ذوقی آدمی به دست اورد.

* رییس اداره فرهنگ و ارشاد اسلامی فراشبند

برچسب ها
نمایش بیشتر

مطالب مشابه

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *

14 + هشت =